Hz. İbrahim'in Arayışı ve Duruşu
İbrahim aleyhisselam, putperest bir toplumun içinde tek başına hakkı aradı. Yıldızlara, aya ve güneşe bakıp onların batıp kaybolduğunu gördüğünde, kalbinin fani olanlara değil, sadece onları Yaratana bağlanması gerektiğini haykırdı.
“Şüphesiz ki ben, yüzümü hanîf olarak, gökleri ve yeri yaratana çevirdim. Ve ben, müşriklerden de değilim.” (6/En'âm, 79)
Bu söz, tevhidin en net ilanıdır: Çevrede ne kadar çok sahte ilah veya putlaştırılan değer olursa olsun, yüzü yalnızca Allah'a dönmek.
Hz. Yusuf'un Zindandaki Daveti
Tevhidin en duru anlatıldığı yerlerden biri saraylar değil, zindandır. Hz. Yusuf, iftiraya uğrayıp zindana atıldığında bile kendi derdine düşmemiş; karanlığın ortasında, zindan arkadaşlarına en haklı ve vurucu soruyu sormuştur.
“Ey zindan arkadaşlarım! Çeşit çeşit, darmadağınık sahte ilahlar (rabler) mı daha hayırlıdır, yoksa her şeye boyun eğdiren Tek ve Kahhâr olan Allah mı?” (12/Yusuf, 39)
Tevhid, kalbi ve zihni binlerce sahte otoritenin ve beklentinin ağırlığından kurtarıp, yalnızca Tek Bir İlahın huzurunda özgürleşmektir.
Hz. Musa ve Tağuta Meydan Okuma
Tevhidin sadece bir "kabul" değil, aynı zamanda devasa şirklere karşı bir "reddediş" olduğunun en büyük şahidi Hz. Musa'dır. O, sadece bir inancı savunmakla kalmamış; "Ben sizin en yüce rabbinizim" diyen dönemin en büyük zorbasına, Firavun'a (Tağut'a) karşı tevhidin sarsılmaz asasıyla dikilmiştir.
“Firavun: 'Âlemlerin Rabbi de nedir?' dedi. Musa: 'Eğer kesin olarak inanacaksanız (bilin ki O), göklerin, yerin ve ikisi arasında bulunanların Rabbidir.' dedi.” (26/Şuarâ, 23-24)
Gerçek tevhid, gücün ve saltanatın göz kamaştıran kibri karşısında bile, mutlak hakikati eğip bükmeden korkusuzca söyleyebilmektir.
Hz. Lokman'ın Oğluna Vasiyeti
Kur'an, bir babanın evladına bırakabileceği en büyük mirasın mal veya mülk değil, sahih bir inanç (tevhid) olduğunu Hz. Lokman üzerinden bize öğretir.
“Hani Lokmân, oğluna öğüt verirken demişti ki: ‘Oğulcuğum! Allah'a şirk koşma! Şüphesiz ki şirk, en büyük zulümdür.’” (31/Lokmân, 13)
Şirk zulümdür, çünkü Allah'a ait olan hakkı (ibadeti ve duayı) gidip aciz yaratılmışlara vermektir. Tevhid ise her hakkı sahibine teslim etmektir.
Ashab-ı Kehf'in Cesareti
Tevhid sadece Allah'ın seçtiği peygamberlerin omuzladığı bir dava değil, aynı zamanda toplumun bozuk inançlarına karşı isyan eden cesur gençlerin de şiarıdır. Ashab-ı Kehf, krallarına ve şirke batmış kavimlerine karşı ayağa kalkıp inançlarını korkusuzca haykırdılar.
“Ve kıyama kalkıp, ‘Bizim Rabbimiz göklerin ve yerin Rabbidir! Onu bırakıp da hiçbir (sahte) ilaha dua etmeyiz. Andolsun ki o takdirde batıl/saçma bir şey söylemiş oluruz.’ dediklerinde, onların kalplerini (yakin, sabır ve kararlılıkla) pekiştirmiştik.” (18/Kehf, 14)
Tevhid, gerektiğinde sahte otoriteleri reddetmek ve mağaraya sığınmayı saraylarda şirke bulaşmaya tercih etmektir.