Tevhid ve Pratik Yaşam
Tevhid sadece zihinsel bir tasdik veya göğe bakarak "Allah birdir" demek değildir. İçeride (kalpte) inşa edilen o muazzam birliğin, dışarıya (eyleme) sızmasıdır. Allah'ı tek ilah kabul eden bir insanın; ticareti, insan ilişkileri ve ahlakı bu tasdikten bağımsız olamaz.
Eğer bir inanç, kişinin terazisinde hile yapmasını engellemiyor, güçsüz olana merhamet etmesini sağlamıyor ve menfaati uğruna yalan söylemesinin önüne geçmiyorsa; o inanç henüz kalbe inmemiş, sadece dilde kalmış demektir. Tevhidin yeryüzüne tecellisi, güzel ahlaktır.
Tevhidin Yeryüzüne İnişi
1. Niyet ve Merhamet
Tevhid ehli bir muvahhid bilir ki, yeryüzündeki hiçbir insan onun kulu veya kölesi değildir. Kendisi aciz bir kul olduğu gibi, karşısındaki de Allah'ın yarattığı değerli bir kuldur. Allah'tan korkan, O'nun yarattıklarına zulmetmez. Merhamet, imanın ilk tezahürüdür.
"Merhamet edenlere Rahmân da merhamet eder. Yeryüzündekilere merhamet edin ki, göktekiler de size merhamet etsin." (Ebû Dâvûd, Edeb, 58)2. Ticaret ve Dürüstlük
Rızkı verenin "Er-Rezzak" olan Allah olduğuna iman eden biri, üç kuruş fazla kazanmak için terazide hile yapmaz, yalan yere yemin etmez. Müşteriyi kandırmak, sadece bir ahlak sorunu değil, aynı zamanda rızkın asıl sahibine güvenmemek (tevekkül eksikliği) demektir.
"Eksik ölçüp tarta(rak hile yapa)nlara yazıklar olsun! Onlar, insanlardan ölçerek (bir şey) aldıklarında tam alırlar. Onlara ölçerek veya tartarak verdiklerinde ise eksik verirler." (83/Mutaffifîn, 1-3)3. Hak ve Adalet
Tevhid, kişiyi kendi nefsine, ailesine ve tutkularına karşı bile objektif olmaya zorlar. Gerçek bir muvahhid, kendi aleyhine, anne-babasının veya akrabalarının aleyhine bile olsa, adaletten şaşmaz. Çünkü hüküm ve adalet, El-Hakem olan Allah'ındır.
"Ey iman edenler! Kendiniz, ana-babanız ve en yakınlarınızın aleyhine de olsa, Allah için şahitlik yaparak adaleti titizlikle ayakta tutan kimseler olun..." (4/Nisâ, 135)4. Nihai Meyve: Karakter
İşte kalpteki tevhidin yeryüzünde vücut bulmuş hali budur. İnandığı değerler için bedel ödeyen, riyadan uzak duran, merhameti elden bırakmayan ve güvenilir olan insan... Peygamber Efendimiz ﷺ'in kendi gönderiliş gayesini özetlediği o muazzam nokta:
"Ben, (başka değil) ancak güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim." (Muvatta, Hüsnü’l-Hulk, 8)